An toàn & tiết kiệm điện

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Cùng với đó, thị trường năng lượng quốc tế diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện, đặc biệt trong giai đoạn 2026–2028. Trước yêu cầu cấp bách này, Chính phủ xác định tiết kiệm điện và phát triển nguồn điện phân tán tại chỗ là hai trụ cột quan trọng để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Về mục tiêu cụ thể, Chỉ thị yêu cầu phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Đáng chú ý, trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm phải đạt tối thiểu 10% – đây là giai đoạn hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất. Song song đó, các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM/DR) phải được triển khai quyết liệt, hướng tới khả năng tiết giảm ít nhất 3.000 MW công suất phụ tải vào giờ cao điểm khi hệ thống có nguy cơ thiếu điện.

Nhiều doanh nghiệp tại Đồng Nai đã lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời trên các mái nhà xưởng để giảm bớt chi phí tiền điện trong sản xuất

Một điểm nhấn nổi bật của Chỉ thị là thúc đẩy mạnh mẽ phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng “tự sản, tự tiêu thụ”. Việc lắp đặt được ưu tiên tại cơ quan công sở, doanh nghiệp sản xuất, cơ sở kinh doanh dịch vụ và hộ gia đình, đồng thời khuyến khích kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm nâng cao khả năng tự chủ nguồn điện. Mục tiêu đặt ra là mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình tham gia lắp đặt, hoặc đạt tỷ lệ 20% tổng công suất theo kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026–2030 của các địa phương.

Chỉ thị cũng đưa ra các nhóm giải pháp cụ thể, toàn diện cho từng đối tượng sử dụng điện. Đối với khu vực công sở, yêu cầu xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện theo từng quý, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, ứng dụng công nghệ số trong giám sát tiêu thụ điện và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện. Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng và quảng cáo ngoài trời, mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 30% điện năng, đồng thời thực hiện tắt hoặc giảm công suất chiếu sáng sau 23 giờ và trong giờ cao điểm.

Đối với khu vực sản xuất và kinh doanh, Chỉ thị yêu cầu các doanh nghiệp, đặc biệt là cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ; chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, hạn chế sử dụng điện giờ cao điểm, sẵn sàng tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải. Đồng thời, khuyến khích đầu tư nguồn điện tại chỗ, sử dụng năng lượng tái tạo và trang bị hệ thống dự phòng để bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định.

Đáng chú ý, Chỉ thị nhấn mạnh vai trò trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện. Các địa phương phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện cụ thể, phân bổ chỉ tiêu đến từng nhóm khách hàng; đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm tra và xử lý vi phạm. Bộ Công Thương được giao chủ trì hướng dẫn, theo dõi, xây dựng cơ chế chính sách; trong khi các bộ, ngành liên quan phối hợp hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà và các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam có trách nhiệm triển khai hiệu quả các chương trình quản lý phụ tải, giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%, đồng thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Việc thực hiện đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ và giải pháp nêu trên không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong ngắn hạn mà còn tạo nền tảng cho chuyển dịch năng lượng bền vững, phát triển kinh tế xanh trong dài hạn.